bohemian-rhapsody

Dziś, 31 października 2015 r., świętujemy czterdziestą rocznicę Bohemian Rhapsody. Jest to nadal jedna z najbardziej znanych i ukochanych piosenek, która sprzedała się w liczbie ponad 6,5 miliona egzemplarzy.

Utwór był coverowany przez wszystkich – od Kanye Westa podczas jego kontrowersyjnego występu podczas Glastonbury w 2015 r., przez Axla Rose’a, Eltona Johna i Pink aż po The Flaming Lips czy Elaine Paige, zaś unieśmiertelnili go ponownie Mike Myers i Dana Carvey w „Świecie Wayne’a”, przebojowym filmie lat ’90.

Roger Taylor, Q Awards, 19.10.2015 r.
Roger Taylor, Q Awards, 19.10.2015 r.

By uczcić rocznicę, w ten weekend rozpoczyna się miesiąc celebracji oraz unikalnych szans dla fanów z całego świata na wzięcie udziału w obchodach.

W piatek, 30 października, Roger Taylor dołączył do Chrisa Evansa podczas Breakfast Show w BBC Radio 2, a następnie do Shauna Keaveny’ego w Music Breakfast Show w BBC 6. Następnie Bohemian Rhapsody zostało odtworzone we wszystkich głównych stacjach radiowych w kraju, by uczcić ten wyjątkowy jubileusz [Roger w BBC Radio 2, BBC Radio 6, BBC Radio 5 – AUDIO].

W przyszłym miesiącu w Radio 2 pojawi się specjalny materiał poświęcony Bohemian Rhapsody, zaś BBC 2 przygotuje całkiem nowy film dokumentalny. Poza tym wyczekujcie bardzo specjalnego oświadczenia w przedmiocie wielkiej celebryckiej kolaboracji z Queen na potrzeby Children In Need.

19 października Queen otrzymał podczas Q Awards nagrodę za klasyczny singiel (Classic Single Award) [wywiad z Rogerem – WIDEO], zaś Alan Carr i Adam Lambert odtworzyli epokowy teledysk do Bohemian Rhapsody w programie Alan Carr: Chatty Man [WIDEO]. Wcześniej w tym miesiącu program BBC The One Show także przyjrzał się tworzeniu tego klasycznego utworu.

Ponadto w ramach 40-lecia Bohemian Rhapsody:51369

  • 20 listopada ukaże się zapis gwiazdkowego koncertu Queen w Hammersmith Odeon w ramach wydawnictwa „A Night at the Odeon, Live at Hammersmith ’75” (Super Deluxe Box Set/CD/DVD/Blu-Ray) – to była pierwsza trasa, podczas której wykonano na żywo Bohemian Rhapsody
  • 27 listopada, po raz pierwszy w historii, Bohemian Rhapsody ukaże się na 12-calowym singlu, razem z oryginalną stroną B (I’m In Love with My Car).

Bohemian Rhapsody był utworem, który zmienił wszystko, specjalną chwilą w historii muzyki, którego do tej pory nikt nie powtórzył. Do dziś Bo Rhap króluje w plebiscytach na „ulubioną piosenkę” i jest odkrywana przez nowe generacje fanów. Freddie napisał cały utwór – włącznie z harmoniami wokalnymi – na stronach książki telefonicznej i skrawkach papieru.

Nagrywanie było cudowną chwilą, ale największym przeżyciem było dla nas tworzenie muzyki. Pamiętam, że Freddie przychodził z mnóstwem skrawków papieru z pracy swojego ojca, np. przylepnymi karteczkami, a potem walił w klawisze fortepianu. Grał na fortepianie tak, jak większość ludzi gra na perkusji. Piosenka, którą opracowywał miała wiele luk, gdzie – jak wyjaśniał – miało następować coś operowego itp. Harmonie opracował w głowie.

– Brian May

Nagrywając A Night at the Opera; fot.: Mick Rock
Nagrywając A Night at the Opera; fot.: Mick Rock

Queen spędził całe dnie na nagrywaniu nakładek wokalnych, w studio wykorzystując 24-ścieżkową maszynerię. Kiedy skończyli, łącznie nałożono na siebie około 120 ścieżek wokalnych. Sama część operowa zajęła im ponad 70 godzin. W tamtych czasach był to najdroższy singiel jaki kiedykolwiek wyprodukowano, a kiedy prezentowali go wytwórni, wielu kierowników wykonawczych mówiło im, że 5 minut 55 sekund to za dużo na singiel i że w związku z tym utwór nigdy nie będzie hitem. Jednak kiedy piosenka została wyemitowana przez DJ-a i przyjaciela Freddiego – Kenny’ego Everetta – 14 razy w ciągu dwóch dni, jeszcze przed jej oficjalnym wydaniem, musiała stać się hitem. Hordy fanów okupowała sklepy muzyczne chcąc kupić singiel tylko po to, by usłyszeć, iż jeszcze nie został wydany. Podobnie było w USA. Amerykańskie radio RKO pozyskało kopię taśmy i zaczęło ją odtwarzać w swojej sieci, co zmusiło amerykańską odnogę wytwórni, z którą związany był Queen do wydania utworu w całości.

okładka brytyjskiego singla, 1975 r.
okładka brytyjskiego singla, 1975 r.

Bohemian Rhapsody to pierwszy singiel Queen, który dotarł do pierwszej pozycji list przebojów, utrzymując pozycję przez dziewięć tygodni. To także pierwsza piosenka, która dotarła do pierwszej pozycji w Wielkiej Brytanii dwukrotnie w tej samej wersji. Ten drugi raz nastąpił przy okazji reedycji (jako podwójna strona A z These Are the Days of Our Lives) w 1991 r., po śmierci Freddiego Mercury’ego. Singiel utrzymał pozycję przez pięć tygodni, stając się trzecim najlepiej sprzedającym się brytyjskim singlem wszechczasów.

Brian May o historii utworu

Wszyscy zdaliśmy sobie sprawę, że to było coś wyjątkowego i powinniśmy włożyć w to nasze serca i dusze.

– Brian May

Freddie w Ridge Farm, 1975; fot.: Watal Asanuma
Freddie w Ridge Farm, 1975; fot.: Watal Asanuma

Początki: Nie było dema. Wszystko znajdowało się w głowie Freddiego i na mnóstwie małych skrawków papieru, na których miał w zwyczaju sporządzać notatki. Wypisywał w małych bloczkach „A♭, C♯, D♭” itp. Zatem Freddie miał w głowie cały szkielet i razem z Rogerem i Johnem stworzyli backing track każdej części. Potem zabraliśmy się za rozbudowę tego zarysu.

Nagrywanie „tego” riffu: Ciężka sekcja stanowiła dla nas idealną okazję, by wejść na najwyższe obroty jako zespół rockowy. Jednak ten wielki, ciężki riff wyszedł spod ręki Freddiego, a nie mojej. To było coś, co grał lewą ręką na fortepianie. To był mój wzorzec – bardzo trudny do odtworzenia, gdyż gra na fortepianie w wydaniu Freddiego była wyjątkowa, chociaż on tak nie uważał. Szczerze mówiąc, osobiście uważał się za przeciętnego pianistę i na dalszym etapie naszej kariery zarzucił granie.

Pojawienie się piosenki w radiu: Powiedziano nam, że nie będzie łatwo tego sprzedać, ale okazało się wręcz przeciwnie, bo Kenny Everett ukradł taśmę ze spotkania z dziennikarzami i odtwarzał ją potem w nieskończoność. To sprawiło, że wszyscy się ożywili. Pozostałe rozgłośnie doszły do wniosku: „Boże, lepiej szybko to zdobądźmy, bo zostaniemy w tyle!”

Queen i Kenny Everett
Queen i Kenny Everett

Tworzenie teledysku: Wiem, że nazwano to pierwszym teledyskiem w historii, ale ciężko to jednoznacznie określić. Wiem, że The Beatles rejestrowali piosenki na 35-milimetrowych taśmach – ale nasz klip przypominał bardziej mini-film. Powstał w ekspresowym tempie z przeznaczeniem do Top of the Pops. Ci z nas, którzy go pamiętają wiedzą, że nie był to program z klasą. Top of the Pops nie miał dobrej opinii wśród muzyków. Nikt go nie lubił, tak szczerze mówiąc. Zawsze było w tym trochę parodii. Jeśli w Twojej muzyce był jakikolwiek sens, to zdawał się on ulatywać, gdy stałeś na pudle w studiu telewizyjnym otoczony przez masę dzieciaków. Nie dało się jednak tego przeskoczyć, gdyż wtedy tak się sprzedawało albumy.

Utwór w trasie: Bohemian Rhapsody najpewniej nie był najtrudniejszym utworem z A Night at the Opera do wykonywania na żywo. Jeśli spróbowalibyśmy tego z Good Company albo The Prophet’s Song, to byłoby o wiele trudniej. Dlatego też przygotowując trasę nie martwiliśmy się szczególnie o Bohemian Rhapsody. Jednakże uznaliśmy, że próba odtworzenia tej wielkiej wieloczęściowej sekcji operowej przez naszą czwórkę mijała się z celem. Rozwiązaniem było zejście ze sceny, zmiana naszych kiecek i powrót na ciężką sekcję. Ta operowa część bardzo często była wykorzystywana podczas naszych koncertów do stworzenia pokazu świetlnego albo filmowego – i szczerze wolę coś takiego niż próba przebrnięcia przez ten fragment w sposób niemający nic wspólnego z nagraniem. Dla mnie taki artystyczny performance ma o wiele większy sens.

Queen i Mike Stone w studiu
Queen i Mike Stone w studiu

Pierwsze wykonanie w telewizji: Po raz pierwszy zagraliśmy ten utwór w programie The Old Grey Whistle Test, gdzie wyemitowany został cały wigilijny koncert z Hammersmith Odeon, w 1975 r. To było dla nas bardzo duże wydarzenie. Wszystko było całkowicie na żywo. Żadnych opóźnień w emisji, nic z tych rzeczy. Gdybyśmy mieli czas się nad tym zastanawiać, pewnie bylibyśmy bardzo zdenerwowani, ale w zasadzie podłączyliśmy sprzęt i pomyśleliśmy „aha, jesteśmy gotowi”. Nad wiek rozwinięci chłopcy.

„Świat Wayne’a”: Nie znałem Mike’a Myersa, ale ni stąd, ni zowąd zadzwonił do mnie i powiedział: „Nagraliśmy tę niesamowitą sekwencję do naszego nowego filmu – czy dostaniemy Waszą zgodę? I czy Freddie mógłby to zobaczyć?” Wysłał mi kasetę, zabrałem ją do Freddiego, który wtedy nie był już w najlepszym stanie. Był… Był przykuty do łóżka, ale zaniosłem mu kasetę, odtworzyłem i był zachwycony. Co dziwne, humor tam zawarty był całkiem zbliżony do naszego. Robiliśmy tego typu rzeczy w samochodzie, podskakując w górę i w dół do naszych własnych piosenek!

Kadr z filmu
Kadr z filmu „Świat Wayne’a”, 1992 r.

Utwór staje się po raz drugi hitem: W piosenkach Queen jest warstwa humoru – Mike Myers odnalazł ją w Bohemian Rhapsody. Utwór stał się klasykiem i tchnięto w niego nowe życie w Stanach. Jest w tym sporo ironii – kiedyś Ameryka była cała nasza i koncertowaliśmy tam każdego roku. Wydawało się, że nie może nam się przytrafić nic złego – aż w końcu z różnych powodów straciliśmy Amerykę, lecz teraz to historia. Freddie miał bardzo mroczne poczucie humoru. Zwykł mawiać: „Najwidoczniej muszę umrzeć zanim odzyskamy Amerykę.”. W pewnym sensie, tak właśnie się stało. A stało się tak dzięki „Światu Wayne’a”, który pojawił się znikąd.

Queen i Roy Thomas Baker podczas pracy nad A Night at the Opera; fot.: Watal Asanuma
Queen i Roy Thomas Baker podczas pracy nad A Night at the Opera; fot.: Watal Asanuma

Ale o co w tym wszystkim chodzi?: Myślę, że Freddie cieszył się z tego, iż powstało tyle interpretacji tekstu. To utwór nie z tej ziemi. Jest ponad wszystkimi analizami. Nie staram się tu być wymijający. Po prostu myślę, że za to kochamy piosenki – potrafią zrobić coś, czego kawałek tekstu nie jest w stanie uczynić. Mam własne pomysły i odczucia odnośnie do Bohemian Rhapsody – niemniej jednak nie cierpię o tym mówić i zasadniczo odmawiam podejmowania tego tematu.

Dziedzictwo: Nie mam dość tej piosenki. Nie możesz skarżyć sie na to, że ludzie nadal chcą o niej rozmawiać po tylu latach. Nadal lubię jej słuchać. Jeśli pojawi się w radiu, to pogłośnię i będę jej słuchał. Niemniej bez powietrznej gitary. Jestem na nią za stary.

Bohemian Rhapsody – Fakty i statystyki:

  • Utwór ma prawie sześć minut, dokładnie pięć minut i pięćdziesiąt pięć sekund.
  • Kierownictwo EMI i manager John Reid uważali, iż piosenka jest zbyt długa i zalecili jej edycję. Kenny Everett wyemitował ją w całości w londyńskim Capital Radio 14 razy w ciągu ostatniego weekendu października 1975 r. i do poniedziałku sklepy muzyczne były zasypywane pytaniami o singiel.
  • Bo Rhap to jedyny utwór Queen, który zdobył MTV Music Video Award.
  • Bo Rhap to najpopularniejszy cover Muppetów, który ma ponad 47 milionów wyświetleń na YouTube [WIDEO].
  • W listopadzie 1991 r. – 16 lat po pierwotnym wydaniu – Bohemian Rhapsody stało się po raz drugi numerem jeden na listach przebojów, gdy tuż po śmierci Freddiego Mercury’ego ukazał się singiel mający na celu zgromadzenie pieniędzy na walkę z AIDS. To był pierwszy raz, gdy ta sama piosenka dwa razy wspięła się na szczyt notowań. W 1992 r. utwór został ponownie przypomniany za sprawą popularności „Świata Wayne’a” i słynnego klipu [WIDEO].
  • Klip do Bohemian Rhapsody jest powszechnie uważany za pierwszy promocyjny teledysk w historii. Został oparty na okładce albumu Queen II. Wyreżyserowany przez Bruce’a Gowersa, teledysk został nakręcony w sali prób zespołu w ciągu trzech godzin i pochłonął budżet w wysokości 3.500 funtów.
  • To był pierwszy hit Queen, który dotarł do top 10 w USA. W Wielkiej Brytanii Queen był już uznaną marką, Bo Rhap przez 9 tygodni okupowało pierwsze miejsce tamtejszych list przebojów, co w tamtych czasach stanowiło rekord.
  • A Night at the Opera było w tamtym czasie najdroższym wyprodukowanym albumem. Queen tworzył tę płytę w sześciu różnych studiach nagraniowych.
  • Jak na ironię, piosenka, która zepchnęła Bohemian Rhapsody z pierwszego miejsca brytyjskich list to Mamma Mia szwedzkiego zespołu Abba. Słowa „Mamma mia” pojawiają się w wersie „Oh mamma mia, mamma mia, mamma mia let me go”.
  • Mercury być może zamieścił „Galileo” w tekście utworu na cześć Briana Maya, który obecnie jest doktorem astrofizyki. Galileusz to sławny astronom, znany z tego, że jako pierwszy użył teleskopu refrakcyjnego.
  • Scaramouche to postać komiczna Commedia dell’arte, przedstawiająca pochodzącego z Neapolu żołnierza-samochwałę, który zawsze potrafi się wymigać z rozmaitych sytuacji w których się znajduje, zwykle kosztem innych osób. Oryginalne imię „Scaramuccia” oznacza „potyczka”, „utarczka”. „Scaramouch” oznacza osobę chełpliwą, lecz jednocześnie tchórzliwą.
  • Bohemian Rhapsody to jedna z pięciu piosenek, które Freddie napisał na A Night at the Opera.
  • W 2000 r. Bohemian Rhapsody wybrano piosenką Milenium oraz wpisano do Księgi Rekordów Guinnessa jako piosenkę numer jeden wszechczasów.
  • W 1978 r. Bohemian Rhapsody wydano na niebieskim winylu. Wytłoczono jedynie 200 kopii, co czyni je jednymi z białych kruków.
  • Po raz pierwszy Bohemian Rhapsody zostało zagrane na żywo w 1975 r. podczas trasy zespołu po Wielkiej Brytanii, która rozpoczęła się 14 listopada w Liverpoolu. Od tamtej pory utwór grano na każdym koncercie, w tym podczas Live Aid w 1985 r. oraz podczas ostatniego koncertu z Freddiem, 9 sierpnia 1986 r.
  • Bohemian Rhapsody to pierwszy brytyjski singiel Queen, który posiadał okładkę.
  • Tak jak wszystkie utwory na A Night at the Opera, Bohemian Rhapsody został wyprodukowany przez Roya Thomasa Bakera i Queen, z udziałem inżyniera dźwięku Mike’a Stone’a.

Źródła:
– queenonline.com
– bbc.com

ornament